India : प्रजासत्ताक दिनाच्या पूर्वसंध्येला कोणते नागरी पुरस्कार होतात जाहीर?

उद्या आपण ७७ वा प्रजासत्ताक दिन साजरा करणार आहोत. प्रजासत्ताक दिन आणि स्वातंत्र्यदिन हे दोन दिवस आपल्या संपूर्ण भारतीयांसाठी खूपच स्पेशल असतात. १९५० झाली याच दिवशी भारताने आपले संविधान स्वीकारले आणि भारत एक सार्वभौम, समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष, लोकशाही प्रजासत्ताक देश बनला. म्हणूनच हा दिवस भारतासाठी खूपच खास असतो. या निमित्ताने दरवर्षी प्रजासत्ताक दिन सोहळ्याचे आयोजन केले जाते. यानिमित्त आयोजित समारंभात राष्ट्रपतींच्या हस्ते पुरस्कार प्रदान केले जातात. यामध्ये नागरी सन्मान, लष्करी सन्मान, पोलीस दलांसाठी सन्मान आणि बाल पुरस्कार यांचा समावेश आहे. प्रजासत्ताक दिनाचे औचित्य साधत देशात सरकारकडून विविध पुरस्कारांची घोषणा केली जाते. जाणून घेऊया देशात या दिवशी कोणते पुरस्कार प्रदान केले जातात. (India)

भारतरत्न
भारतरत्न हा देशाचा सर्वोच्च नागरी सन्मान आहे. देशसेवेसाठी हा सन्मान दिला जातो. या सेवांमध्ये कला, साहित्य, विज्ञान, सार्वजनिक सेवा आणि क्रीडा यांचा समावेश होतो. हा पुरस्कार पहिल्यांदा २ जानेवारी १९५४ रोजी जाहीर करण्यात आला. सुरुवातीला हा सन्मान मरणोत्तर देण्याची तरतूद नव्हती, ही तरतूद १९६६ मध्ये जोडण्यात आली. हा पुरस्कार दरवर्षी जाहीर होत नाही. १९५४ मध्ये सुरू झालेला हा पुरस्कार राष्ट्रपतींद्वारे दिला जातो. (Marathi)

पद्म पुरस्कार
पद्म पुरस्कार हे भारतरत्न नंतरचे देशातील सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहेत. पद्म पुरस्कार हे भारत सरकारतर्फे दिले जाणारे देशातील सर्वोच्च नागरी सन्मान आहेत, जे पद्मविभूषण, पद्मभूषण आणि पद्मश्री या तीन श्रेणींमध्ये कला, समाजकार्य, विज्ञान, व्यापार, वैद्यक, साहित्य, क्रीडा अशा विविध क्षेत्रांतील विशेष योगदानासाठी दिले जातात, जे प्रजासत्ताक दिनाच्या पूर्वसंध्येला जाहीर होतात आणि राष्ट्रपतींच्या हस्ते सन्मानचिन्ह व सनद दिली जाते. पद्म पुरस्कारांसाठी सर्व नामांकने दरवर्षी पंतप्रधानांनी स्थापन केलेल्या विशेष समितीसमोर सादर केली जातात. समितीतर्फे पुरस्कारांसाठी नावांची निवड केली जाते. या समितीचे अध्यक्ष कॅबिनेट सचिव असतात. (Todays Marathi Headline)

पद्म पुरस्कार समितीमध्ये गृहसचिव, राष्ट्रपतींचे सचिव आणि चार ते सहा प्रतिष्ठित व्यक्तींचा समावेश असतो. समितीच्या शिफारशींवर अंतिम निर्णय पंतप्रधान आणि राष्ट्रपती यांच्या पातळीवर घेतला जातो. हा पुरस्कार दरवर्षी जाहीर केला जातो. पद्मविभूषण पुरस्कार हे असाधारण आणि विशिष्ट सेवेसाठी (दुसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान). पद्मभूषण पुरस्कार उच्च दर्जाच्या विशिष्ट सेवेसाठी (तिसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान) आणि तिसरे शेवटचे
पद्मश्री पुरस्कार हे कोणत्याही क्षेत्रातील विशिष्ट सेवेसाठी (चौथा सर्वोच्च नागरी सन्मान). (Top Trending Headline)

राष्ट्रपती पोलीस पदक
राष्ट्रपती पोलीस पदक हे प्रामुख्याने पोलीस आणि अग्निशमन सेवेतील विशेष कार्यासाठी दिले जाते. पोलीस आणि अग्निशमन सेवेत काम करणाऱ्यांना हे पुरस्कार जिवंत आणि मरणोत्तर दिले जातात. मरणोत्तर, पुरस्काराचा लाभ त्याच्या आश्रितांना दिला जातो. १ मार्च १९५१ रोजी राष्ट्रपती पोलीस पदक प्रदान करण्यात आले. यात पद किंवा सेवेचा काळ ही मर्यादा नाही, हे पदक कोणत्याही पोलीस अधिकाऱ्याला दिले जाऊ शकते. अधिकार्‍यांना राष्ट्रपतींच्या हस्ते गुणवत्तापूर्ण सेवा, विशिष्ट सेवा आणि शौर्य अशी तीन पोलीस पदके दिली जातात. पदक प्राप्तकर्त्यांना मासिक वेतन दिले जाते. (Top Marathi News)

निवृत्तीनंतरही ते त्यांना दिले जाते आणि त्यांच्या मृत्यूनंतर प्राप्तकर्त्याच्या हयात असलेल्या जोडीदाराला पैसे देण्याची तरतूद आहे. हे भारतातील कायदा अंमलबजावणी करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी सर्वोच्च सन्मानांपैकी एक आहे, जे शौर्य आणि उल्लेखनीय सेवेसाठी दिले जाते आणि दरवर्षी प्रजासत्ताक दिनानिमित्त जाहीर होते, यात शौर्य आणि विशिष्ट/गुणवत्तापूर्ण सेवा असे दोन मुख्य प्रकार असून, हे पदक पोलीस दलातील अधिकारी व जवानांना त्यांच्या कर्तव्यनिष्ठेबद्दल गौरवान्वित करते. (Latest Marathi Headline)

राष्ट्रीय बाल पुरस्कार
हे पुरस्कार १८ वर्षांखालील भारतीय नागरिकांना दिले जातात, ज्यांनी सर्जनशीलता, शैक्षणिक उत्कृष्टता, समाजसेवा, कला, मानवता, शौर्य किंवा क्रीडा क्षेत्रात अपवादात्मक उत्कृष्ट योगदान किंवा यश. कला-संस्कृती, शौर्य, नवोपक्रम, शैक्षणिक, समाजसेवा आणि क्रीडा क्षेत्रातील त्यांच्या विशेष कार्यासाठी हे पुरस्कार दिले जातात. हा भारतातील मुलांसाठीचा एक प्रतिष्ठित नागरी सन्मान असून, तो ‘नवीन शोध, शैक्षणिक कामगिरी, समाजसेवा, कला आणि संस्कृती, शौर्य आणि क्रीडा यांसारख्या क्षेत्रांत उल्लेखनीय काम करणाऱ्या मुलांना दिला जातो, ज्यामध्ये ₹१ लाखाचे बक्षीस आणि डिजिटल प्रमाणपत्र असते. महिला आणि बाल विकास मंत्रालयामार्फत हा पुरस्कार राष्ट्रपतींच्या हस्ते प्रदान केला जातो, जो मुलांच्या उत्साह आणि क्षमतेचा गौरव करतो. (Top Stories)

========

Republic Day : प्रजासत्ताक दिनासाठी प्रमुख पाहुण्यांची निवड कशी केली जाते ?

Republic Day : प्रजासत्ताक दिन का साजरा केला जातो?

India : ‘स्वातंत्र्य दिन’ आणि ‘प्रजासत्ताक दिन’ यातील नेमका फरक काय..?

========

जीवन रक्षा पदक
जीवन रक्षा पदक हा भारत सरकारचा एक नागरी पुरस्कार आहे. जीवन रक्षा पदक १९६१ मध्ये स्थापन करण्यात आला, हा विशेष पुरस्कार एखाद्या व्यक्तीचा जीव वाचवल्याबद्दल दिला जातो. ती तीन श्रेणींमध्ये येते. सर्वोत्तम जीवन रक्षा पदक, उत्तम जीवन रक्षा पदक आणि जीवन रक्षा पदक. आग, बुडणे किंवा इतर दुर्घटनांपासून जीव वाचवणाऱ्या नागरिकांना हे पुरस्कार दिले जातात. भारताचे राष्ट्रपती तुरुंगातील कर्मचार्‍यांना देशाच्या सुधारात्मक सुविधांमधील त्यांच्या कार्याची दखल घेऊन विशेष सेवा, गुणवान सेवा आणि शौर्य पदकांसह तीन श्रेणींमध्ये सुधारात्मक सेवा पदक प्रदान करतात. (Social News)