Consumer Rights : आजच्या डिजिटल युगात ऑनलाईन आणि ऑफलाईन खरेदी मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. मात्र, अनेकदा खरेदी केलेले प्रोडक्ट्स खराब, बनावट किंवा अपेक्षेप्रमाणे नसल्याचे आढळते. अशावेळी ग्राहक गोंधळात पडतो की तक्रार कुठे करावी आणि आपले हक्क काय आहेत? ग्राहकांचे संरक्षण करण्यासाठी भारतात ग्राहक संरक्षण कायदा 2019 अस्तित्वात आहे, ज्यामध्ये ग्राहकांना ठोस अधिकार देण्यात आले आहेत. हे अधिकार माहिती असतील, तर नुकसान टाळता येते आणि योग्य न्याय मिळू शकतो.
खराब प्रोडक्ट मिळाल्यास कुठे तक्रार करावी?
जर खरेदी केलेले उत्पादन खराब, चुकीचे किंवा सेवा निकृष्ट असेल, तर सर्वप्रथम संबंधित विक्रेता किंवा कंपनीच्या कस्टमर केअरशी संपर्क साधावा. बहुतांश वेळा तिथेच समस्या सुटते. ऑनलाईन खरेदीच्या बाबतीत ई-कॉमर्स अॅप किंवा वेबसाइटवर ‘रिटर्न/रिफंड’ पर्याय उपलब्ध असतो. जर तिथेही समाधान मिळाले नाही, तर राष्ट्रीय ग्राहक हेल्पलाईन (NCH – 1915) वर तक्रार नोंदवता येते किंवा consumerhelpline.gov.in या पोर्टलवर ऑनलाईन तक्रार करता येते. शेवटचा पर्याय म्हणून जिल्हा, राज्य किंवा राष्ट्रीय ग्राहक आयोगात दाद मागता येते.
Consumer Rights
ग्राहकाचा पहिला अधिकार: सुरक्षिततेचा अधिकार
ग्राहकाला खरेदी केलेले उत्पादन आरोग्यास किंवा जीवाला धोका पोहोचवणारे नसावे, हा त्याचा मूलभूत अधिकार आहे. उदाहरणार्थ, खराब इलेक्ट्रॉनिक वस्तू, दूषित अन्नपदार्थ किंवा निकृष्ट औषधे यामुळे होणाऱ्या नुकसानीसाठी ग्राहक तक्रार करू शकतो. अशा प्रकरणांमध्ये उत्पादन कंपनी किंवा विक्रेत्याची जबाबदारी ठरते.
माहिती आणि निवडीचा अधिकार
ग्राहकाला उत्पादनाची किंमत, गुणवत्ता, प्रमाण, घटक, वापराची पद्धत याची संपूर्ण माहिती मिळण्याचा अधिकार आहे. चुकीची किंवा दिशाभूल करणारी जाहिरात दाखवून फसवणूक केली असल्यास ग्राहक कारवाई करू शकतो. तसेच ग्राहकाला विविध पर्यायांमधून मुक्तपणे निवड करण्याचा हक्क आहे. एकाच प्रोडक्टसाठी जबरदस्ती किंवा अटी लादल्या जात असतील, तर ती तक्रारीची बाब ठरते.
ऐकून घेण्याचा आणि भरपाईचा अधिकार
ग्राहकाची तक्रार योग्य पद्धतीने ऐकून घेतली जावी, हा त्याचा महत्त्वाचा अधिकार आहे. जर उत्पादन किंवा सेवेतील त्रुटीमुळे आर्थिक, मानसिक किंवा शारीरिक नुकसान झाले असेल, तर ग्राहक भरपाईची मागणी करू शकतो. ग्राहक आयोग विक्रेत्याला रिफंड, बदल किंवा नुकसानभरपाई देण्याचे आदेश देऊ शकतो. त्यामुळे पावती, बिल, वॉरंटी कार्ड यांसारखे पुरावे जपून ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.(Consumer Rights)
==========
हे देखील वाचा :
Consumer Day : राष्ट्रीय ग्राहक दिन! जाणून घ्या… ग्राहक म्हणून आपल्या अधिकारांबाबत
Santa Claus : ख्रिसमसच्या दिवशी लहान मुलांमध्ये गिफ्ट्स वाटणारा सांताक्लॉज नेमका आहे तरी कोण?
==========
ग्राहक जागरूकता हा सर्वात मोठा बचाव
ग्राहक जितका जागरूक असेल, तितका तो फसवणुकीपासून सुरक्षित राहतो. खरेदीपूर्वी रिव्ह्यू वाचणे, बिल घेणे, अटी-शर्ती समजून घेणे आणि गरज भासल्यास तक्रार करण्यास मागेपुढे न पाहणे हे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. ग्राहकांचे हक्क माहिती असतील, तर कोणतीही फसवणूक सहन करावी लागणार नाही.
Latest Marathi News | News in Marathi | Live news Updates in Marathi on Trending Topics
