Halwa Ceremony : देशाचा २०२६ चा सर्वसाधारण अर्थसंकल्प रविवार, १ फेब्रुवारी रोजी संसदेत सादर होणार असून अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण या अर्थसंकल्पाची मांडणी करणार आहेत. अर्थसंकल्पाची तयारी अंतिम टप्प्यात असताना, त्यासोबत जोडलेल्या परंपरांनाही पुन्हा एकदा चर्चेला उधाण आले आहे. यापैकी एक महत्त्वाची परंपरा म्हणजे हलवा समारंभ, जो अर्थसंकल्पाच्या अगदी आधी पार पडतो. मात्र, इतिहासात असे एक वर्ष आले जेव्हा ही परंपरा मोडली गेली होती.
हलवा समारंभ म्हणजे काय? (What is Halwa Ceremony?)
हलवा समारंभ हा अर्थसंकल्प प्रक्रियेचा एक प्रतीकात्मक पण अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. अर्थसंकल्पाचा मसुदा पूर्ण झाल्यानंतर आणि छपाई सुरू होण्याच्या वेळी हा विधी अर्थ मंत्रालयाच्या नॉर्थ ब्लॉकमध्ये पार पडतो. या वेळी मोठ्या कढईत हलवा तयार केला जातो आणि अर्थमंत्री स्वतः अधिकारी व कर्मचाऱ्यांना हलवा वाढतात. हा विधी अर्थसंकल्पाच्या कामाची शुभ सुरुवात मानली जाते.
Halwa Ceremony
स्वातंत्र्यापासून चालत आलेली परंपरा
भारत स्वतंत्र झाल्यापासून दरवर्षी अर्थसंकल्पापूर्वी हलवा समारंभ आयोजित केला जातो. राजकीय परिस्थिती, सरकार बदल, युद्ध किंवा आर्थिक संकट असो, ही परंपरा अनेक दशकांपासून अखंड सुरू होती. त्यामुळेच जेव्हा ही परंपरा एक वर्ष खंडित झाली, तेव्हा तो ऐतिहासिक क्षण ठरला.
जेव्हा ५२ वर्षांची परंपरा मोडली
२०२२ मध्ये पहिल्यांदाच अर्थसंकल्पापूर्वी हलवा समारंभ आयोजित करण्यात आला नव्हता. हा निर्णय कोणत्याही दुर्लक्षामुळे नव्हता, तर त्या काळातील गंभीर परिस्थितीमुळे घेण्यात आला होता. भारत त्या वेळी कोविड-१९ च्या तिसऱ्या लाटेचा सामना करत होता आणि संसर्ग झपाट्याने वाढत होता.
कोरोना कारण ठरला
कोविडच्या तिसऱ्या लाटेदरम्यान गर्दी टाळण्यासाठी सरकारने कडक निर्बंध लागू केले होते. नॉर्थ ब्लॉकमध्ये मोठ्या प्रमाणात अधिकारी व कर्मचारी एकत्र येणे धोकादायक मानले गेले. त्यामुळे आरोग्य सुरक्षेच्या दृष्टीने अर्थ मंत्रालयाने हलवा समारंभ रद्द करण्याचा निर्णय घेतला.
गोडवा राहिला, स्वरूप बदलले (Sweetness Remained, Form Changed)
हलवा समारंभ झाला नसला तरी परंपरेची भावना कायम ठेवण्यात आली. अर्थ मंत्रालयाने अर्थसंकल्प प्रक्रियेत सहभागी असलेल्या अधिकारी व कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या कार्यालयात किंवा घरी मिठाई पाठवली. सुरक्षा आणि परंपरा यामधील समतोल साधण्याचा हा एक प्रयत्न होता.
============
हे देखील वाचा :
Maharashtra Politics : महा’राष्ट्रवादी’ राजकारण निर्णायक वळणावर?
============
हलवा समारंभ खास का आहे?
हलवा समारंभ हा केवळ मिठाई वाटण्याचा कार्यक्रम नाही, तर तो अर्थसंकल्पाच्या गोपनीय प्रक्रियेची सुरुवात दर्शवतो. या समारंभानंतर बजेटशी संबंधित अधिकारी पूर्णपणे नॉर्थ ब्लॉकमध्येच राहतात. त्यांना मोबाईल, इंटरनेट आणि बाहेरील संपर्क वापरण्यास मनाई असते, जेणेकरून कोणतीही माहिती लीक होऊ नये.
बजेट गुप्ततेचे प्रतीक
हलवा समारंभापासून ते अर्थसंकल्प सादर होईपर्यंत अधिकारी नॉर्थ ब्लॉकमध्येच राहतात. आवश्यक वैद्यकीय आणि दैनंदिन सुविधा तिथेच पुरवल्या जातात. त्यामुळे हलवा समारंभ हा अर्थसंकल्पाच्या गांभीर्याचा आणि गोपनीयतेचा प्रतीक मानला जातो.
Latest Marathi News | News in Marathi | Live news Updates in Marathi on Trending Topics
