Baidyanath Dham : ‘खरे स्थान’ कुठे? देवघर का महाराष्ट्र-हिमाचल? ज्योतिर्लिंग ठिकाणावादाची चर्चा आणि पुरातन मान्यता

Baidyanath Dham : भारतातील पवित्र धार्मिक स्थळांपैकी एक मानले जाणारे Baba Baidyanath Dham नेहमीच भक्तांमध्ये आणि धर्मप्रेमींमध्ये चर्चेचा विषय बनलेले आहे. 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी एक मानले जाणारे हे स्थळ भगवान शिवाच्या वैद्य स्वरूपाला समर्पित असून,सावनच्या काळात येथे लाखो भक्तांचे आगमन होते. परंतु याबाबत वारंवार एक मोठा वाद निर्माण झाला आहे “खरे ज्योतिर्लिंगाचे स्थान खरे कोणते?” असा प्रश्न आजही उपस्थित आहे, कारण काही लोक महाराष्ट्र आणि हिमाचलमध्येही वैद्यनाथ मंदिराला ‘असली’ स्थान मानतात. (Baidyanath Dham )

झारखंडमधील देवघर हे पारंपरिक आणि शास्त्रीय दृष्टिकोनातून खरे वैद्यनाथ धाम मानले जाते. त्याचे कारण म्हणजे शास्त्रांमध्ये उल्लेख असलेली ‘चिताभूमि’ किंवा शक्तिपीठ ही जागा. पुराणांनुसार, माता सतीचा हृदयाचा अवयव याच जागी पडल्याने देवघराला शक्तिपीठ मानले गेले. तसेच आदि शंकराचार्य यांच्या द्वादश ज्योतिर्लिंग स्तोत्रात पूर्वोत्तर दिशेतील चिताभूमी म्हणून देवघरचं स्थान स्पष्ट होते, ज्यामुळे पुरातन मान्यता याची देवघरातच पुष्टी करते. (Baidyanath Dham )

Baidyanath Dham

या पारंपरिक मान्यतेप्रमाणे, देवघरमधील धामात शिव आणि शक्ति एकत्र विराजमान असल्याचेही विशिष्ट समज आहे. काही पुराण आणि मंदिर पुरोहित यांचे म्हणणे आहे की देवघरमधील धाम हे तत्त्वतः भगवान शिव आणि माता सती यांचे संयुक्त रूपस्थान आहे, आणि म्हणूनच इथे खास आध्यात्मिक सामर्थ्य आहे. अनेक धर्मग्रंथ आणि पुराणांमध्ये याची निशाणी आणि उल्लेख मिळणेही याला आधार देते. (Baidyanath Dham )

त्याचबरोबर महाराष्ट्रातील परली आणि हिमाचलप्रदेशातील कांगडा या ठिकाणांतील वैद्यनाथ किंवा बैजनाथ मंदिरालाही काही लोक 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी मानतात. परंतु शास्त्र, पुराण व प्रामाणिक इतिहास हे या दोन ठिकाणी ‘चिताभूमि’ म्हणून मान्यता देत नाहीत, त्यामुळे त्यांना खरे ज्योतिर्लिंग सिद्ध करणे कठीण आहे, असे चर्चेत सांगितले जाते. या विवादामुळे श्रद्धाळू आणि शोधकांमध्ये संभ्रम निर्माण होतो की देवस्थानाची खरी खरी ओळख कोणती असावी. (Baidyanath Dham )

===================

हे देखिल वाचा :

Chardham Yatra : भाविकांकडून नोंदणी शुल्क आकारणार आणि कधीपासून लागू?

Akshardham : दिल्लीच्या अक्षरधाम मंदिराची खास वैशिष्ट्ये

Char Dham Yatra : यावर्षी चारधाम यात्रा ११ दिवस आधीपासून सुरु होणार…

=====================

धर्मविशेषज्ञ आणि पुरातत्व अभ्यासक सांगतात की देवघरचं स्थान फक्त ऐतिहासिक संदर्भांवर आधारित नाही तर लोकमानसातील श्रद्धेवरही आधारलेलं आहे. सावनमुळे कांवड यात्रा, महाशिवरात्रि काळातील लाखो श्रद्धाळूंची गर्दी आणि सतत चालत आलेली परंपरा यामुळे देवघरातील धाम हे आध्यात्मिक दृष्ट्या केंद्र बनलं आहे. महाशिवरात्रि निमित्त दृश्ये आणि सार्वजनिक उत्सवांमध्ये भक्तांचा उत्साह जगभरातून दिसतो, जे या स्थानाच्या धार्मिक महत्त्वाला अधिक दृढ करतात. (Baidyanath Dham )

एकूणच, बैद्यनाथ धाम स्थितीवरून हा वाद धार्मिक, ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक दृष्टिकोनातून घेतला जातो. शास्त्रीय पुराण, आध्यात्मिक मान्यता आणि भक्तांची दीर्घकालीन श्रद्धा यामुळे देवघरातील धामाला 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी खऱ्या स्थानाचे प्रमुख दावेदार मानले जाते. महाराष्ट्र किंवा हिमाचलमधील मंदिरांचे उल्लेख असल्याचेही मानले जात असले तरी, त्यांनी पुरातन ‘चिताभूमि’ मान्यता मिळणे हे आजवर न सिद्ध झाल्याने देवघरचं स्थान अधिक प्रबल दिसत आहे. (Baidyanath Dham )

Latest Marathi News | News in Marathi |  Live news Updates in Marathi on Trending Topics